در جهان امروزی اهمیت و نقش ارتباطات یکی از ضروریات زندگی بحساب می‌آید. تصور بوجود آمدن جامعه انسانی مخصوصاً در قالب جامعه جهانی بدون در نظر گرفتن ارتباطات امری محال است. انسانها در قالب گروه‌ها و اجتماعات توان ادامه حیات دارند و از سوی دیگر با برقراری ارتباطات است که تجربیات خود را به یکدیگر و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کنند و در قالب یک فرآیند تکاملی می‌توانند موجبات پیشرفت و شکل گیری تمدن را بوجود آورند. امروزه در دنیائی زندگی می‌کنیم که از عناصر مادی و معنوی جداگانه اما مرتبط به هم ساخته شده که در طول صدها سال انباشت یا تأثیر‌گذاری و تأثیر پذیری افکار و رفتارهای انسانهای سراسر کره زمین در طول تاریخ بوجود آمده است. عناصر‌ی مانند زبان، اشارات، اشکال و نمادها، رنگها و غیره که مثلا می‌توانند باعث خلق آثار هنری شوند آثار هنری تجلی عینی برگرفته از افکار ذهنی خالق اثر است و بیننده را از این راه به عمق تفکرات هنرمند راهنمائی می‌کند. بر اساس باستان شناسی‌های صورت گرفته یکی از اولین وسایلی که برای ارتباطات مورد استفاده انسان قرار می‌گرفته است پرچم بوده است. تمامی مردم جهان از این وسیله برای برقراری ارتباط و رسانیدن معانی ذهنی خود استفاده می‌کنند بوسیله پرچم حاکمیت هر قلمروئی مشخص می‌شود. این قلمرو می‌تواند در قالب‌های مختلفی باشد اما با وجود این که تمام قلمروها دارای پرچم و نشان می‌باشند ولی این پرچم‌ها و نشان‌ها از یک طرح و رنگ واحدی بوجود نیامده‌اند و هر کدام دارای طرح‌ها و رنگهای خاص خود است. به نظر می‌رسد پرچم هم مانند زبان که عام، ملی و خاص است در تمام زمینه‌های ارتباطی کاربرد دارد ولی از قلمروئی به قلمروی دیگر کلمات و لهجه‌های آن متفاوت شده و معانی آن متفاوت می‌گردد. اگر با این پیش فرض که برای طراحی پرچم می‌بایست از بالاترین سطح اهمییت عناصری که در فرهنگ مادی و غیر مادی یک قلمرو وجود دارد استفاده شود پس می‌بایست به دنبال عللی گشت که دارای بالاترین تاثیر‌گذاری است و به صورت نماد در قالب رنگ و طرح بر روی پرچم نقش بسته است. از کنار هم قرار گرفتن این نمادها یک نماد دیگری به نام پرچم شکل می‌گیرد که در هنگام نصب و اهتزاز در هر مکانی پیام برگرفته از فرهنگ قالب یک قلمرو را به نمایش می‌گذارد.
همه روز به طرق گوناگون نام کشور‌ها به گوش ما می‌رسد و یا پرچم آن‌ها در برابر دیدگانمان قرار می‌گیرد. نام هر کشور در حقیقت در بر دارنده‌ی ریشه‌ی قومیت، سابقه‌ی تاریخی، سرگذشت ملی، ویژگی‌های فرهنگی و… است. نام هر کشور مشخص کننده‌ی حاکمیت و قلمرو، شمول کاربرد، مرز خودی از بیگانه، نوع حاکمیت و … است. نام هر کشور مبین نظام اداری، نظام سیاسی، ایدئولوژیکی، باورها و آرمان‌ها و… در نزد مردم آن کشور به شمار می‌آید. پرچم هر کشور بیانگر نحوه‌ی تفکر سیاسی، مذهبی و فلسفی یک ملت به شمار می‌آید. (خیر‌اندیش و شایان، ۱۳۷۰: ۷-۸)
ممکن است پرچم هر کشور مشخص کننده‌ی امکانات بالقوه و بالفعل مادی و معنوی یک ملت محسوب گردد. پرچم هر کشور مبین شرایط جغرافیایی، ماهیت فرهنگی و وقایع سرنوشت‌ساز در تاریخ یک ملت است. هر ملتی در پرچم به اهتزاز درآمده‌ی خویش استقلال، آزادی، عزت، سربلندی، افتخار و اقتدار خود را می‌بیند و در سرنگونی آن ذلت، شکست، بردگی، ستم و سلطه‌ی بیگانگان را مشاهده می‌نماید. بدین جهت پرچم مظهر حاکمیت و استقلال است و تلاش در برافراشته ماندن آن به منزله‌ی کوشش برای حفظ استقلال و آزادی و عزت و شرف و سربلندی و سرافرازی به شمار می‌آید.
نخستين اشاره در تاريخ اساطير ايران به وجود پرچم، به قيام کاوه آهنگر عليه ظلم و ستم آژي‌دهاک (ضحاک) بر مي‌گردد. به روايت بيشتر کتاب‌هاي تاريخي، این احتمال وجود دارد که درفش کاويان زمان ساسانيان از پوست شير يا پلنگ بوده باشد، بدون آنکه نقش جانوري بر روي آن باشد. با گذشت زمان تغییرات فراوانی در پرچم‌ها بوجود آمده است به طوری که امروزه پرچم پارچه‏ای‏ است که معمولاً روی آن نقش‏ها و رنگ‏هایی برای نشان دادن یک مملکت و یا ملت می‌کشند. رنگ‏ پرچم‏ کشورها، متفاوت است. هر رنگ یک معنی دارد. گاهی اوقات این معنی، در بین مردم یک کشور با مردم یک کشور دیگر تفاوت دارد.
بسیار اتفاق می‌افتد که در پرچم‏ها از علامت‏ها و نشانه‌هایی استفاده می‏گردد. از آن‌جا که پرچم می‌تواند به‌ عنوان یک وسیله‌ی ارتباطی پیامی را به مخاطبان خود برساند بنابراین جزء وسایل ارتباطی غیر کلامی محسوب می‌گردد و با داشتن نقش‌ها و رنگ‌های گوناگون در هر جایی می‌تواند معانی مختلفی را منتقل نماید.
یکی از راه‌های بوجود آمدن یک نماد استفاده قراردادی از رنگ‌های مختلف و ترکیبی از آن‌هاست و یا استفاده از شکل‌های گوناگون که ممکن است برگرفته از طبیعت و یا حیوانات باشد. نماد از مفاهیم بسیار مهم در جامعه شناسی ارتباطات به حساب می‌آید. نماد به معنای نشانی است قرار‌دادی، نسبی و تابع شرایط طبیعی ویژه. از نظر جامعه‌شناسی نمادها جلوه‌هایی عینی هستند كه از معناهایی كه توسط همه یا اكثر افراد جامعه شناخته شده‌اند را به نمایش می‌گذارند.
رنگ‌های پرچم ایران دارای معانی مختلفی است. سلسله‌ی صَفَویان از دودمان‌های ایرانی بودند که بین سال‌های ۸۸۰ تا ۱۱۱۱ خورشیدی، بر ایران و بخشی از سرزمین‌های مجاور آن فرمانروایی کردند. شیخ صفی‌الدین اردبیلی، نیای بزرگ صفویان هشتمین نسل از تبار فیروزشاه زرین‌کلاه بود. فیروزشاه از بومیان ایرانی و کردتبار بود که در منطقه مغان نشیمن گرفته بود (تاریخ پرچم ایران:۱۳۹۳)
در این تحقیق به بررسی علل شکل‌گیری پرچم ایران در دوران صفویه می‌پردازیم و از میان علت‌های بسیاری که می‌تواند بر شکل‌گیری پرچم نقش داشته باشد مذهب، فرهنگ غیر مادی، حکومت و مردم را به‌عنوان علل مؤثر بر روی رنگ، طرح در نظر گرفته شده است و نقش ابعاد مختلف پرچم در نحوه استفاده آن نیز مورد نظر می‌باشد. با توجه به نام کشور ایران به نظر می‌رسد مذهب تأثیری بر روی شکل‌گیری نماد پرچم این کشور داشته باشد که جای تأمل دارد و از طرفی رابطه بین فرهنگ و مذهب یک رابطه دو سویه و اثر‌گذار است لذا بررسی این متغییر می‌تواند انتخاب درستی باشد. بررسی این موضوع که سرزمین ایران با داشتن تنوع فرهنگی بسیار و متنوع چه تأثیری بر شکل‌گیری نماد پرچم ایران داشته است و این‌که پرچم صفویان از تبدیل شدن فرهنگ عامه مردم سرزمین ایران به نماد رسمی و عام شکل گرفته یا بر اساس یک تصمیم حکومتی بوجود آمده است بررسی خواهد شد.
در ادامه‌ی تحقیق به دنبال یافتن علت وجود رنگ‌های سبز، شیر و خورشید، ماه، و چرائی طراحی آن هستیم که در قالب متغیر‌های مستقل مذهب، فرهنگ غیر مادی، مردم و حکومت بررسی خواهد شد.

لینک دانلود فایل PDF مربوط به پست: ۰۳_safavian